İnstagram hesabımı dondurdu

Ve hiç bir söz hakkım yok. Tamamen kafalarına göre. Muhtemelen yaptığım bir yorumdan dolayı. Amerikan örf adetine göre Türk cümlelerini yargılıyorlar. Bizde ayıp ya da terbiyesizce olmayan bir şey onlara göre “auvv”.

7-8 Yıllık Dijital Geçmişim Bir Algoritmanın Kararıyla Yok Oldu

Bir hesabı kapatmak kolay. Peki ya arkasındaki insanı, yılların emeğini, anılarını ve dijital kimliğini ne yapacağız?

2005 yılından beri ipekag.com’un sahibiyim. O tarihten bu yana blog yazarlığı yapıyorum. İnternetin bugünkü kadar hayatımızın merkezinde olmadığı, sosyal medyanın henüz hayatımıza girmediği yıllardan beri dijital dünyada yazıyor, üretiyor, düşünüyor ve paylaşıyorum.

Ben 70’lerin insanıyım.

1980’lerde büyüdüm. İnternetin, sosyal medyanın, algoritmaların ve bugünkü dijital kurallar dünyasının olmadığı bir dönemde yetiştim. Daha özgür, daha rahat, daha spontane bir dünyada yaşadım. İnsanların kendilerini ifade ederken bugünkü kadar çok sınır ve kural düşünmek zorunda olmadığı yıllardan geliyorum.

Bugün 50 yaşını geçmiş, Koç burcu, Türk bir kadınım. Biraz rahat, biraz tez canlı, zaman zaman patavatsız, çoğu zaman da mizahı seven biriyim. Her şeyi fazla ciddiye almayan, bazen düşünmeden konuşabilen, aklına geleni söyleyebilen bir kuşaktan geliyorum.

Elbette bunun bir mazeret olmadığını biliyorum. Her platformun kuralları var ve bu kurallara saygı duyuyorum. Ancak farklı bir kültürden, farklı bir kuşaktan ve farklı bir ifade alışkanlığından geldiğimi de göz ardı edemiyorum.

Benim için son derece normal olan bir ifade, başka bir kültürün gözünde tuhaf, uygunsuz veya yasaklanması gereken bir davranış olarak değerlendirilebilir. Bazen kuralları unutabilirim. Bazen bir şakanın, bir yorumun veya bir ifadenin nerede sorun oluşturabileceğini öngöremeyebilirim.

Bu, bilerek ve isteyerek kuralları ihlal etmek istediğim anlamına gelmiyor.

Ben yalnızca kendim gibi davranmaya alışmış bir insanım.

Benim için internet hiçbir zaman yalnızca bir iletişim aracı olmadı. Burası benim çalışma alanım, ifade biçimim, hafızam ve zaman içinde oluşturduğum dijital kimliğim oldu.

2005 yılından beri ipekag.com’un sahibiyim. Yirmi bir yıldır blog yazarlığı yapıyorum. Sayısız yazı yazdım, farklı konuları ele aldım, düşüncelerimi paylaştım, zaman zaman tartıştım, zaman zaman güldüm, zaman zaman da kendimi yeniden keşfettim.

Blogger olmak benim için yalnızca bir uğraş değil. Kendimi tanımlarken kullandığım sıfatlardan biri. Beni ben yapan şeylerden biri.

Instagram hesabım da bu dijital kimliğin bir uzantısıydı. Web sitemin, blog yazarlığımın ve yıllar içinde oluşturduğum dijital varlığın bir temsilcisiydi.

Ve şimdi bu hesap yok.

2460 gönderi, yılların anıları

Instagram hesabımda 2460 gönderi vardı. Takip ettiğim yaklaşık 250 hesap bulunuyordu.

Bunlar yalnızca rakamlardan ibaret değildi.

Fotoğraflarım, anılarım, paylaşımlarım ve yıllar içinde oluşturduğum kişisel arşivimdi.

Üstelik hesabım bir fenomen hesabı değildi. 0 takipçi ile kendi kendimeydim. Eşimi, çocuklarımı ve yakınlarımı bile takipçi olarak eklemediğim, kendime ait özel bir dünya yaratmıştım.

Instagram’ı daha çok eğlenmek için kullanıyordum. Özellikle komedyenleri takip ediyordum. Algoritmanın karşıma çıkardığı, daha önce hiç bilmediğim mizahi videoları keşfetmek hoşuma gidiyordu. Günlük hayatın içinde kendime ayırdığım küçük bir eğlence alanıydı.

Bu hesabı kaybetme riskini almak istemedim. Bilerek, isteyerek hesabımı tehlikeye atacak bir davranışta bulunmak gibi bir niyetim hiçbir zaman olmadı.

Ancak bugün bütün bunlara ulaşamıyorum.

Suçum neydi?

İşte asıl bilmediğim şey bu.

Instagram’ın Topluluk Kuralları olduğunu biliyorum. Bu kurallara saygı duyuyorum. Ancak hesabımın hangi davranış veya içerik nedeniyle kapatıldığını, hangi paylaşımımın ya da yorumumun ihlale neden olduğunu bilmiyorum.

Bir paylaşım mı sorun oldu? Bir yorum mu? Yanlış anlaşılan bir ifade mi? Mizah amaçlı yazılmış bir cümle mi? Yoksa otomatik bir sistemin hatalı değerlendirmesi mi?

Bilmiyorum.

Bana açıklama yapılmasını, hesabımın yeniden incelenmesini ve varsa bir yanlışlığın düzeltilmesini istiyorum.

Benim gibi 80’lerde büyümüş, farklı bir kültürel geçmişe sahip insanların ifade biçimleriyle bugünün dijital kuralları arasında zaman zaman çatışmalar yaşanabileceğini düşünüyorum.

Bir şaka, bir ironi, bir kelime seçimi veya gündelik bir ifade farklı şekillerde yorumlanabilir.

Elbette herkesin sınırları ve kuralları olabilir. Ancak bir davranışın gerçekten ne anlama geldiğini değerlendirmek için bağlamı anlamak da gerekir.

Bir insanın ne söylediği kadar, ne anlatmak istediği de önemlidir.

Algoritmayla konuşmak, duvara konuşmak gibi

Bugün karşılaştığım şey, bir çözüm sürecinden çok kapalı kapılar ardında dönüp duran bir otomatik yanıt döngüsü.

İtiraz edebileceğim gerçek bir muhatap bulamıyorum. Kararı inceleyecek, sorularımı anlayacak, durumumu değerlendirecek bir insana ulaşamıyorum.

Karşıma çıkan yapay zekâ destekli yanıtlar aynı şeyleri tekrarlıyor. Sorumu anlamıyor, yaşadığım durumu değerlendirmiyor ve beni bir sonraki otomatik cevaba yönlendiriyor.

Yapay zekâya karşı biri değilim. Aksine, teknolojiyle iç içe yaşayan, internetin gelişimini yıllardır takip eden ve bugün de dijital dünyada üretmeye devam eden biriyim.

Ancak burada önemli bir soru var:

Yapay zekâ bir karar verebilir. Peki o kararın yanlış olup olmadığını kim değerlendirecek?

Bir algoritma hata yapamaz mı? Bir insanın davranışını bağlamından kopararak değerlendiremez mi? Kültürel farklılıkları, mizahı, ironiyi veya gündelik dili yanlış yorumlayamaz mı?

Elbette yorumlayabilir.

O halde kullanıcının itirazını değerlendirecek gerçek bir insanın da bulunması gerekmiyor mu?

Bir platformun milyarlarca kullanıcıya hizmet vermesinin zorluğunu anlıyorum. Her hesabın tek tek insan eliyle incelenmesinin kolay olmadığını da biliyorum.

Ancak otomasyonun arkasına saklanarak kullanıcının itiraz hakkını fiilen ortadan kaldırmak kabul edilebilir mi?

Bir hesabı kapatmak için algoritma yeterli olabilir. Peki o kararın yanlış olup olmadığını değerlendirmek için neden bir insan bulunamıyor?

Dijital dünyada hiçbir şeyin sahibi değil miyiz?

Bu olay bana hiç düşünmek istemediğim bir gerçeği hatırlattı.

Yıllarca kullandığımız platformlarda binlerce fotoğraf biriktiriyoruz. Yazılar yazıyoruz, arkadaşlıklar kuruyoruz, takip listeleri oluşturuyoruz, kişisel arşivler yaratıyoruz.

Zamanla bütün bunları kendimize ait sanıyoruz.

Oysa erişimimizi kaybettiğimiz anda, yıllarca biriktirdiğimiz her şey bir anda ulaşılmaz hale gelebiliyor.

Bugün 2460 gönderime ulaşamıyorum. Takip ettiğim yaklaşık 250 hesabı yeniden bulmak zorundayım. Yıllar içinde oluşturduğum kişisel akışımı yeniden kurmam mümkün olmayabilir.

Bu olayın ardından başka bir şeyden de korkmaya başladım.

Ya bir gün ipekag.com da erişilemez hale gelirse?

2005’ten beri yazdığım yazılar, biriktirdiğim düşünceler, yıllar boyunca oluşturduğum arşivim… Bunların hepsini yeterince koruyor muyum?

Bir anda fark ettim ki elektronik ortamda oluşturduğumuz hiçbir şeyin gerçek anlamda güvencesine sahip değiliz. Bir platforma, bir sunucuya, bir şirkete veya bir sisteme bağımlıyız.

Yirmi bir yıldır yazdığım blogun yazılarını basıp kitaplaştırmayı, kendi kütüphanemde saklamayı düşünmeye başladım.

Çünkü bir gün bir platformun kapısının kapanması, hayatımın önemli bir bölümüne erişememem anlamına gelmemeli.

Ben ayrıcalık istemiyorum

Benim talebim çok basit.

Kurallarınız benim için değişsin istemiyorum. Birilerinin bana ayrıcalık tanımasını da beklemiyorum.

Yalnızca hesabımın gerçek bir insan tarafından incelenmesini, hakkımda verilen kararın gerekçesinin açıklanmasını ve varsa bir yanlışlığın düzeltilmesini istiyorum.

Eğer gerçekten bir kural ihlali yaptıysam bunun ne olduğunu bilmek istiyorum. Kendimi ifade etmek, hatamı anlamak ve bundan sonra daha dikkatli davranmak istiyorum.

Gereksiz tartışmalardan, yanlış anlaşılabilecek yorumlardan uzak durmaya da özen gösterebilirim.

Ancak neyle suçlandığımı bilmeden kendimi nasıl savunabilirim?

Hesabımın yeniden açılmasını istiyorum. Eğer bu mümkün değilse en azından yıllarca oluşturduğum fotoğraf arşivime, içeriklerime ve takip ettiğim hesapların listesine ulaşabilmek istiyorum.

Bunlar benim için önemli.

Ben hâlâ buradayım

2005’ten beri yazıyorum. İnternetin değişimini, blogların yükselişini, sosyal medyanın doğuşunu ve dijital alışkanlıklarımızın dönüşümünü yaşadım.

80’lerde büyümüş bir kuşağın üyesi olarak dijital dünyaya sonradan katıldım ama onu yalnızca kullananlardan biri olmadım. İçinde ürettim, yazdım, düşündüm ve kendime bir yer açtım.

Bir platforma ait olmakla dijital dünyada var olmak arasındaki farkı artık çok daha iyi anlıyorum.

Belki de bu olay bana önemli bir ders verdi: Kendi dijital arşivimi daha iyi korumalıyım. Yazılarımı yedeklemeli, fotoğraflarımı saklamalı, dijital varlığımı tek bir platforma emanet etmemeliyim.

Ama bütün bunlar Instagram’dan hesabımı geri istememe engel değil.

Bir hesabı kapatabilirsiniz. Bir platforma erişimimi engelleyebilirsiniz. Ancak yıllardır yazan, üreten, düşünen ve dijital dünyada kendine bir yer açan bir insanın hikâyesini bir hesap kapatma kararıyla sona erdiremezsiniz.

Ben hâlâ yazıyorum.

Hâlâ düşünüyorum.

Hâlâ gülüyorum.

Ve bu kez yazdığım konu, dijital dünyada bir kullanıcı olmanın, bir insan olmanın ve kendi geçmişine sahip çıkmanın ne anlama geldiği.

Ben bir kullanıcı numarasından ibaret değilim.

Benim de bir geçmişim, emeğim, hafızam ve anlatacak bir hikâyem var.

Bir hesabı kapatabilirsiniz. Ama o hesabın arkasındaki insanı, emeği ve hikâyeyi bir algoritmadan ibaret sayamazsınız.

Ve bu hikâyenin otomatik bir yanıtla bitmesini kabul etmiyorum.

Yorum bırakın

Filed under instagram, şikayetlerim

Bir Cevap Yazın